Liên kết website - tìm kiếm
TTYT DP TP. ĐÀ NẴNG
Chào mừng đến với website yteduphongdanang.vn Thứ hai, ngày 25 tháng 06 năm 2018
"Tiêm chủng, biện pháp hiệu quả bảo vệ trẻ em khỏi dịch, bệnh"
  • dan vu 2014

  • thieu nhi 2014

  • tap huan trien khai soi rubela o huyen

  • taphuan TCM

  • khambenh

  • taphuanphunthuoc

  • khambenh2

  • doanjica

  • daihoicongdoan

  • tuvan

  • betiemchung

  • daihoidangtapthenam

  • tangqua8.3

  • 8.3

  • thanhnien

  • sl5

  • sl3

  • sl2

  • 1

  • 5253

  • 0543

  • 04511

Hỗ trợ trực tuyến
Thư viện hình ảnh
Thời tiết

Hà Nội

Ðà Nẵng

TP Hồ Chí Minh


Vai trò của biến đổi khí hậu và sốt xuất huyết
Đà Nẵng, ngày 06 tháng 6 năm 2018
 

Sốt xuất huyết là mối quan tâm sức khỏe cộng đồng cho hơn một nửa dân số thế giới và là nguyên nhân hàng đầu của nhập viện và tử vong, đặc biệt là trẻ em ở các nước lưu hành sốt xuất huyết. Các nghiên cứu gần đây ước tính 3,6 tỷ người trên thế giới có nguy cơ, với hơn 230 triệu người nhiễm bệnh, hàng triệu trường hợp bị sốt xuất huyết, hơn 2 triệu trường hợp mắc bệnh nặng, và 21.000 trường hợp tử vong hằng năm. Sự gia tăng gấp 30 lần số ca sốt xuất huyết trong vòng 50 năm qua đã được ghi nhận ở hơn 119 nước lưu hành bệnh sốt xuất huyết. Với sự thay đổi khí hậu toàn cầu, nhiệt độ đã tăng trung bình là 0,75°C trong vòng 100 năm qua. Nhiệt độ tăng có khả năng liên quan với sự gia tăng đáng kể dịch SXH. Ngoài các yếu tố khí hậu, các vấn đề khác bao gồm tăng trưởng dân số, đô thị hóa, vệ sinh môi trường kém, tăng trưởng du lịch, kiểm soát muỗi không hiệu quả cũng góp phần bùng phát dịch SXH.

Sốt xuất huyết chủ yếu lây truyền qua muỗi Aedes aegypti Aedes albopictus đã thích nghi với nơi cư trú của con người, sống trong môi trường tự nhiên (những hồ chứa nước tự nhiên, các lỗ cây và trục lá cây…) và do con người (bể chứa nước, hệ thống thoát nước bị chặn, các lọ chứa sử dụng trong gia đình…). Những con muỗi có thể bị nhiễm bất kỳ một trong bốn loại virus sốt xuất huyết với thời gian ủ bệnh từ 3-14 ngày. Sốt xuất huyết ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi, kể cả trẻ sơ sinh và không phân biệt giới tính. Virus Dengue gây bệnh, với các triệu chứng từ giống cúm nhẹ đến nặng hoặc tử vong sốt xuất huyết.

Tam giác dịch tễ học của bệnh sốt xuất huyết bao gồm vật chủ, mầm bệnh và vectơ muỗi (aegypti Ae.  Ae. Albopictus) cùng với các tương tác trong môi trường. Ae. aegypti có chu kỳ sống bị ảnh hưởng trực tiếp bởi nhiệt độ môi trường và lượng mưa. Nhiệt độ tăng có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết bằng cách gia tăng tốc độ phát triển muỗi và giảm thời gian ủ bệnh, do đó làm tăng tỷ lệ lây truyền. Ngược lại, nhiệt độ nóng khắc nghiệt cũng có thể làm tăng tỷ lệ chết của muỗi và do đó làm giảm nguy cơ sốt xuất huyết. Tương tự như vậy, lượng mưa có thể có hiệu ứng về nguy cơ sốt xuất huyết. Mưa lớn có thể rửa trôi trứng và bọ gậy từ các vị trí chứa nước ngắn hạn, nhưng nước còn lại có thể tạo ra môi trường sống trong dài hạn. Khí hậu khô có thể dẫn đến hành vi chứa nước trong thùng của người dân, do đó có thể trở thành nơi sinh sản của muỗi Ae.Aegypti . Như vậy, điều kiện khí hậu có thể ảnh hưởng đến vi rút, vector và / hoặc hành vi của con người cả trực tiếp và gián tiếp. Các nghiên cứu đã chứng minh rằng hệ sinh thái của vi rút gắn với sinh thái của các vectơ truyền sốt xuất huyết. 

Biến đổi khí hậu toàn cầu được dự đoán sẽ tăng tốc trong một vài thập kỷ tới. Đây là một ưu tiên y tế công cộng toàn cầu. Một sự hiểu biết tốt hơn về các mối quan hệ giữa khí hậu và bệnh tật là một bước quan trọng hướng tới việc tìm kiếm giải pháp để giảm thiểu những ảnh hưởng của bệnh đối với cộng đồng. Quản lý thành công sốt xuất huyết đòi hỏi một sự hiểu biết về virus, vật chủ, vector, và các yếu tố môi trường đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Độ ẩm tương đối là một yếu tố quan trọng có ảnh hưởng đến chu kỳ sống của muỗi ở các giai đoạn khác nhau. Các hiệu ứng kết hợp của nhiệt độ và độ ẩm ảnh hưởng đáng kể số lần hút máu của muỗi và cũng có thể ảnh hưởng đến tỷ lệ sống của nó, và xác suất khả năng truyền bệnh sốt xuất huyết. Độ ẩm tương đối và nhiệt độ là hai biến quan trọng nhất tác động tiềm năng trên truyền bệnh sốt xuất huyết. Áp suất hơi nước, độ ẩm tương đối bị ảnh hưởng bởi sự kết hợp của lượng mưa, nhiệt độ và ảnh hưởng đến tuổi thọ của muỗi, do đó tác động đến khả năng lây truyền của virus. Theo Hales et al. áp suất hơi nước trung bình hàng năm là yếu tố dự báo khí hậu quan trọng nhất của bệnh sốt xuất huyết xảy ra trên toàn cầu. Do đó, nhiệt độ, lượng mưa và độ ẩm tương đối là yếu tố quyết định quan trọng của các giới hạn địa lý mà trong đó truyền bệnh sốt xuất huyết có thể được dự báo sẽ tiếp tục, chủ yếu thông qua tác động của chúng trên vector Aedes . Hơn nữa, trong khu vực nơi ngưỡng tối thiểu của các thông số khí hậu là đủ để duy trì truyền bệnh sốt xuất huyết, sự biến động theo mùa các thông số này sẽ là yếu tố quyết định quan trọng thời gian và cường độ khả năng truyền dẫn.

Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng nhiệt độ tăng lên và độ ẩm tương đối được xác định là các yếu tố trong việc dự đoán những thay đổi trong việc truyền bệnh sốt xuất huyết. Ngược lại, lượng mưa đã không đóng một vai trò quan trọng vì sự phát triển Ae. aegypti phụ thuộc vào hành vi của con người hơn là trên lượng mưa để cho Ae. aegypti phát triển và tồn tại. Điều này phần nào có thể giải thích sự tác động thấp hơn của lượng mưa so với các biến khí hậu khác về tỷ lệ mắc bệnh sốt xuất huyết.

Các trường hợp sốt xuất huyết, tỷ lệ báo cáo số ca mắc bệnh có thể là quá mức, các trường hợp sốt xuất huyết được báo cáo có thể bị ảnh hưởng bởi định nghĩa trường hợp mắc, việc ghi nhận của hệ thống y tế công cộng và các trường hợp chẩn đoán lâm sàng.

Các chuyên gia khuyến nghị cho các nghiên cứu sốt xuất huyết trong tương lai

Năm hướng cho các nghiên cứu trong tương lai:

1) Giám sát dịch bệnh cần phải được cải thiện để phòng chống sốt xuất huyết và kiểm soát nó hiệu quả. Cách tiếp cận mới để giám sát là đặt trọng tâm vào dự báo dịch, thông tin về các vùng lưu hành sốt xuất huyết là quan trọng trong việc dự báo dịch bệnh sốt xuất huyết. Việc giám sát virus sốt xuất huyết trong thời gian dịch cung cấp thông tin về các type huyết thanh phổ biến trong khu vực. Bất kỳ sự xuất hiện tiếp theo của serotype nào khác so với những năm trước đó sẽ yêu cầu các biện pháp kiểm soát để ngăn chặn sự gia tăng lây truyền của virus, qua đó giúp việc ngăn chặn đại dịch sắp xảy ra và làm giảm tỷ lệ mắc bệnh sốt xuất huyết. 

2) Có sự hiểu biết tốt hơn về bệnh sốt xuất huyết, quan tâm đến sinh thái là cần thiết để dự đoán mối quan hệ khí hậu sinh học trên truyền bệnh sốt xuất huyết. 

3) Áp dụng các phương pháp tiếp cận mô hình không gian - thời gian tiên tiến trong nghiên cứu bệnh sốt xuất huyết là cần thiết để hiểu đầy đủ hơn các mối quan hệ phức tạp giữa khí hậu và sốt xuất huyết và từ đó dự đoán dịch tốt hơn. 

4) Sự biến động do ảnh hưởng đô thị hóa, tăng trưởng dân số và phát triển du lịch đều phải xây dựng kịch bản dựa trên những dự đoán tương lai của gia tăng dân số và phát triển kinh tế - xã hội, bao gồm cả hành vi của con người. 

5) Có một sự hợp tác với các nhà sinh thái học, xã hội học, vi sinh vật học, sinh học, thống kê và các nhà dịch tễ học. Hai khu vực cần đặc biệt chú ý: một là trong lĩnh vực mô hình khí hậu để giải quyết các vấn đề về quy mô không gian và thời gian và phương pháp phân tích, và các mối quan tâm khác liên quan đến kiểm soát tỷ lệ mắc bệnh sốt xuất huyết, đồng thời chú trọng chất lượng dữ liệu báo cáo (phòng xét nghiệm, bệnh viện, trung tâm y tế), giải quyết các vấn đề như cáo thiếu và chẩn đoán sai, định nghĩa ca bệnh sốt xuất huyết, chẩn đoán lâm sàng hoặc phòng thí nghiệm xác nhận, bệnh nhân nội trú và ngoại trú, lứa tuổi cụ thể và tỉ lệ ca mắc sốt xuất huyết nghiêm trọng./.

 

                                                                                             Bs. Nguyễn Hóa